گفتوگویی متفاوت در مورد انفاق در زیست بوم مسلمانی

انفاقبه گزارش روابط عمومی بنیاد آلاء به نقل از شفقنا زندگی، حدود ۲۵ سال است که اسفند ماه هر سال در آستانه عید نوروز، روزی به عنوان احسان و نیکوکاری نام گذاری شده است. روزی که تبلور نوع دوستی، نیکوکاری و مهرورزی افرادی است که دست های پر محبت و عاطفه خویش را بر سر خانواده های نیازمند و کودکانشان می کشند. جشن نیکوکاری صرف نظر از هدایایی که طی آن جمع آوری می شود به لحاظ معنوی، اجتماعی و فرهنگی دارای کارکرد های ویژه ای است که از جمله آنها می توان به گسترش و تقویت هرچه بیشتر فرهنگ احسان و انفاق، کاهش فاصله طبقاتی در جامعه، کمک به همنوع و انسجام اجتماعی اشاره کرد.

دکتر صدیقه محمدی؛ پژوهشگر دین، انفاق و نیکوکاری را از برکات و توصیه های بسیار ضروری دین اسلام دانست و افزود: انفاق و احسان به معنی بخشش دارایی‌ها، اموال مادی و غیر مادی افراد جهت تامین، رفع نیاز‌های فقرا و محرومان جامعه است. از نظر قرآن یکی از وظایف مهم افراد در جامعه اسلامی، دستگیری از نیازمندان و تهیدستان است. هر کس به اندازه امکانات و توانمندی خویش وظیفه دارد که خلاء های موجود در زندگانی افراد را جبران و کمبودهای آنان را پاسخگو باشد. همان گونه که خداوند نیازمند و فقیر را با فقر و نداری امتحان می کند، ثروتمندان را نیز این گونه می آزماید. در واقع احسان و انفاق از جمله اعمالی است که قرآن انسان‌های توانمند را به انجام آن دعوت نموده است.

نگرش دین اسلام به احسان و نیکوکاری

وی در ادامه به نگرش دین اسلام در خصوص احسان و نیکوکاری اشاره کرد و گفت: در آموزه های دینی انفاق به بخشش مال و یا چیزدیگر در راه خدا به فقرا و نیازمندان گفته می شود. خداوند در قرآن انسان ها را به انفاق، امر و تشویق کرده است؛ در سوره بقره می فرماید: «یا ایهاالذین ءامنوا انفقوا مما رزقنکم من قبلان یأتی یوم لابیع فیه و لاخله و لاشفعه ”  ای کسانی که ایمان آورده اید! از آنچه به شما روزی داده ایم، انفاق کنید! پـیش از آن که روزی فرا رسد که در آن، نه خرید و فروش است و نه دوستی و رفاقت های مادی سودی دارد یا در جای دیگر می فرماید: «اگر چیزی را در راه او انفاق کنید، خداوند عوض آن را می دهد و جای آن را پر می کند و او بهترین روزی دهندگان است.

اخلاص شرط اول انفاق

این پژوهشگر دین، اخلاص را از مهمترین شرط انفاق و احسان دانست و اظهار کرد: اخلاص به این معنی است که آنچه می بخشیم، باید فقط برای خدا و نیت ما تنها رضایت او باشد. خداوند در سوره الحدید می فرماید: ” مَن ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَیُضَاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ کَرِیمٌ ” کیست که به خدا قرض نیکویی دهد و از اموالی که به او بخشیده است انفاق نماید، تا آن را برای او چندین برابر کند؟ و برای او پاداش فراوان و پر ارزشی است”. بنابراین وقتی انفاق می کنیم، نباید از کسی توقع احترام یا ستایش داشته باشیم؛ چراکه اگر این توقع در کار بیاید، انفاق، دیگر در راه خدا نیست و نباید منتظر پاداش و گشایش و آمرزش بود.

احسان تجارتی پرسود بین خدا و انفاق کننده

محمدی ادامه داد: آیه ۲۹ سوره فاطر، احسان در راه خدا را تجارتی سرشار از سود شمرده شده است و تاکید می کند: “کسانی که کتاب الهی را تلاوت می کنند و نماز به پا می دارند و از آنچه روزی شان داده ایم، پنهان و آشکار، انفاق می کنند، تجارتی پرسود و بی زیان را امید دارد”  از حضرت علی (ع) هم روایت شده است: «آن کس که با دستی کوتاه ببخشد، از دستی بلند پاداش می گیرد». بنابراین، آنچه در راه خیر انفاق می کنیم، هرچند کم باشد، خداوند از فضل خود بر آن می افزاید و چندین برابر به ما پاداش می دهد.

آرامش روحی مهم ترین آثار فردی احسان

وی در ادامه آرامش درون را یکی از مهم ترین آثار فردی احسان و نیکوکاری عنوان کرد و گفت: کمک به افراد نیازمند اگر همراه با خلوص نیت و به خاطر رضای پروردگار باشد دارای تأثیرات بی شماری فردی و روانی است. در واقع نیکوکاری و احسان یک امر فطری است همانطور که خداوند می فرماید” إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لأَنفُسِکمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا “اگر انسان به دیگری نیکی کند قبل از این که این نیکی به دیگری برسد اثر آن به خود شخص باز می گردد. بسیاری از افراد فکر می کنند که اگر چیزی را انفاق کنند آن را از دست می دهند در حالی که خود شخص انفاق کننده زودتر از هر کس آثار انفاق خود را می بیند و آرامش روحی و قلبی بهترین پاداشی است که بعد از انفاق نصیب فرد نیکوکار می شود.

کاهش فاصله طبقاتی در جامعه از دیگر آثار احسان

این پژوهشگر دین، کاهش فاصله طبقاتی در جامعه را از دیگر آثار مثبت احسان و نیکوکاری دانست و گفت: وجود اختلاف طبقاتی در جامعه به دلیل ثروتمند شدن روز به روز ثروتمندان و فقیرتر شدن فقرا از نظر دینی منفی و ناپسند است. دین اسلام احسان یا انفاق، خمس و به خصوص زکات را بهترین راهکار دینی برای کاهش فاصله طبقاتی و تعدیل زندگی طبقات مختلف در جامعه تعیین کرده است. در واقع فاصله طبقاتی جامعه در نتیجه بی عدالتی هاى اجتماعى در میان طبقه غنى و ضعیف پیدا مى شود از طریق انفاق کاهش می یابد و سطح زندگى کسانى که نمی توانند نیازمندی هاى زندگی  خود را بدون کمک دیگران رفع کنند اصلاح می شود در جامعه ای که احسان و نیکوکاری وجود داشته باشد هیچ نیازمندی وجود نخواهد داشت.

نیکوکاری بهترین وسیله برای همدلی و انسجام اجتماعی

وی در ادامه احسان و نیکوکاری را بهترین وسیله برای ایجاد همدلی و انسجام گروهی در جامعه عنوان کرد و گفت: همدلی، اتحاد، انسجام فرهنگی و اجتماعی به عنوان یک سرمایه مهم اجتماعی از مهمترین مؤلفه ‏های تأمین‏ کننده توسعه و امنیت در هر جامعه‏ای به شمار می رود، زمانی که در جامعه ای همدلی وجود داشته باشد اعتماد، دلبستگی و وفاق اجتماعی نیز افزایش می یابد و در جامعه ای هم که در آن همفکری و پیوند های اجتماعی بالا باشد آسیب های اجتماعی کاهش می یابد. اختصاص روزهایی به عنوان روز ” احسان و نیکوکاری” بهترین شیوه برای افزایش همدلی در جامعه ما است.

تزلزل انسجان اجتماعی در جامعه امروز

این پژوهشگر دین در پایان با تاکید بر اینکه جامعه امروز ایران وفاق و انسجام اجتماعی گذشته را ندارد اظهار کرد: ظهور تکنولوژی های جدید در جامعه صنعتی امروز همدلی، دلبستگی و پیوندهای گروهی افراد را در جوامع مختلف متزلزل کرده است. اما نکته نگران کننده این است که خانواده های ایرانی که به تعامل، همدلی، همفکری، همزیستی و اتحاد معروف بودند نیز تحت تاثیر این شبکه های اجتماعی و تکنولوژی در معرض بحران هویت قرار گرفته اند توجه به ارزش های دینی و مذهبی نظیر احسان و نیکوکاری یکی از راههای است که می تواند انسجام، وفاق و همدلی را در جامعه تقویت کند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

12 + چهارده =