آخرين بروزرساني دوشنبه 01 آذر 1400

تأثیرات کمتر شناخته‌شده نیکوکاری بر ذهن و روان آدمی

به گزارش روابط‌عمومی بنیاد آلاء، نشست مجازی «روانشناسی و نیکوکاری»، شنبه ۲۹ آبان‌ماه از ساعت ۱۸ به همت مرکز فرهنگ نیکوکاری برگزار شد.

در این نشست که به طور زنده از صفحه اینستاگرام نیک آوا به نشانی Nikavapodcast پخش ‌شد و با اجرای انسیه‌السادات افغان، کارشناس مرکز فرهنگ نیکوکاری همراه بود، دکتر محمدرضا مقدسی(مدرس و تسهیل‌گر تاب‌آوری) و دکتر مصطفی میررمضانی(متخصص اعصاب و روان) به ایراد سخن پرداختند.

دکتر محمدرضا مقدسی (مدرس و تسهیلگر تاب‌آوری) در ابتدای این نشست با اشاره به موضوع سلامت روان و تعریفی از آن گفت: بحث سلامت روان و ارائه تعریفی از آن پیچیدگی‌ها، ظرایف و درعین‌حال سادگی خاص خودش را دارد. آن چیزی که می‌توان به‌عنوان مرجع به آن توجه کرد تعریف WHO است که سلامتی را صرفاً فقدان بیماری نمی‌بیند و به دنبال بهباشی و ارتقای سلامت و همچنین بهینه‌سازی آن است. اما آن چیزی که جایش در تعریف سازمان جهانی بهداشت از سلامت روان خالی است تحت عنوان سلامت معنوی شناخته می‌شود. موضوعی که امروز موردتوجه جوامع بسیاری قرار گرفته است.

وی افزود: در این نشست به دنبال بررسی پاسخ‌های هورمونی به نیکوکاری و کار خیر بر روی جسم و روح و دیگری موضوع یادگیری مشاهده‌ای در موضوع کار خیر و نرون‌های آینه‌ای و در نهایت اصلاح طرح‌واره‌ها و الگوهای رفتاری از طریق مشارکت در فعالیت‌های خیریه هستیم.

تمرکز بر دوپامین، غفلت از سروتونین

در ادامه این نشست دکتر مصطفی میر رمضانی (متخصص اعصاب و روان) به موضوع پاسخ‌های هورمونی به موضوعات نوع‌دوستی و خیرخواهانه و اثر دوپامین و سروتونین بر این موضوع اشاره کرد و گفت: دوپامین و سروتونین دو انتقال‌دهنده عصبی مهم هستند که بیشترین نقش را روی سلامت روان انسان دارند و به تنظیم بسیاری از عملکردهای بدن کمک می‌کنند. انتقال‌دهنده‌های عصبی، نوعی از پیام‌رسان‌های شیمیایی هستند که سیگنال‌های الکتریکی را بین نورون‌های مغز حمل می‌کنند. این انتقال‌دهنده‌های عصبی در تنظیم فرایند سلامت عاطفی انسان نقش مهمی دارند و عدم تعادل آن‌ها می‌تواند منجر به مشکلات مربوط به حافظه و کاهش بازه تمرکز و توجه انسان شود.

وی افزود: دوپامین یک پیام‌رسان شیمایی است که در انسان احساس لذت را ایجاد می‌کند درحالی‌که سروتونین احساس شادی، خوشبختی را ایجاد می‌کند و بین این دو تفاوت است. جهانی که امروز در آن هستیم اصالت را به دوپامین داده است. جهانی که لذت‌ها اهمیت پیدا می‌کند و تلاش می‌کند که یک احساس دروغی از خوشبختی را به ما نشان دهد. اما تفاوت معناداری بین این دو وجود دارد و آن این است که دوپامین مبتنی بر اصل لذت است و خیلی زود نسبت به آن مقاومت و خستگی ایجاد می‌شود به این معنی که نسبت به لذت احساس تحمل ایجاد می‌شود و برای دریافت این هورمون باید محرک بیشتری مصرف کنیم درحالی‌که سروتونین یک هورمون بازدارنده است و می‌تواند احساس خوشبختی را به یک حس طولانی‌مدت تبدیل کند که در اثر آن اعتیاد ایجاد نمی‌شود.

ساختارهای مغزی و نیکوکاری

میر رمضانی در ادامه به بحث ساختارهای مغزی انسان در این عرصه اشاره کرد و گفت: مغز ما دو ساختار متفاوت دارد. ساختار اول مخصوص حفظ بقای ماست و ساختار دوم منحصراً متعلق به انسان است که تفاوت بین انسان و دیگر موجودات را ایجاد می‌کند. براین‌اساس احساسات، عواطف و تمامی موارد این حوزه متعلق به همه موجودات زنده است اما بخش دیگری که در انحصار ماست عواطف، و احساسات ناگهانی و زودگذر ما را مهار می‌کند. انسان قشری با عنوان پیش‌پیشانی دارد که مسئول مدیریت عواطف ما دارد و اتفاقی که کار خیر در مغز ما انجام می‌دهد این است که عواطف و احساسات ما را که بین همه موجودات زنده مشترک است ذیل این قشر خاص مغز قرار می‌دهد و به‌مرور ما توانمندی مدیریت عواطف و احساسات را پیدا می‌کنیم. از این جایگاه است که انسان‌هایی که بخشنده‌تر هستند بهتر و بیشتر می‌توانند عواطف نباتی خودشان را کنترل کنند چراکه ساختار مغزی‌شان در این حوزه کامل‌تر است.

وی در خصوص فرایند کار خیر بر روان و تعامل این دو گفت: این یک رابطه دوسویه است با این تبصره که در سیر رشد به‌ویژه با تربیت پدر و مادر بخش مدیریت عواطف کودک تقویت می‌شود و این یک امر ژنتیکی صرف نیست بلکه تربیت پدر و مادر هم بر آن اثرگذار است. آن چیزی که امروز بر مدیتیشن و آرامش ذهنی تأکید دارد به این دلیلی است که انسان خود تربیت رشد کند و یاد بگیرد ذهن خودش را تربیت کند و این رابطه دوسویه با اهمیت بیشتر بر تربیت و خود تربیتی است.

میر رمضانی تأکید کرد: اولین و مهم‌ترین تأثیر کار خیر، کاهش استرس و حفظ آرامش روانی می‌باشد که این امر توسط دانشمندان به اثبات رسیده است. بر اساس نظریه روانشناسان دانشگاه میل، تأثیر فعالیت‌های انسان‌دوستانه و خیرخواهانه، آن‌قدر شگفت‌انگیز است که حتی با انجام کارهای بسیار کوچک و کمک‌های ناچیز به دیگران، می‌توان نتایج آن را به‌وضوح در زندگی مشاهده نمود.

در ادامه دکتر محمدرضا مقدسی، مدرس و تسهیلگر تاب‌آوری در تکمیل سخنان بالا گفت: شاید به زبان ساده‌تر می‌توان گفت که رفتار ما در دونیمه و اثر متقابل ساختار و رفتار تعریف می‌شود. براین‌اساس رفتار می‌تواند بر ساختار اثرگذار باشد و می‌تواند احتمال بروز رفتارهای خوب و بهتر را تقویت کند و در ساختار معیوب نمی‌توان انتظار رفتار خوب را داشت. براین‌اساس از طریق نیکوکاری و مشارکت‌های اجتماعی می‌تواند ساختارها و حتی رفتارهای معیوب را اصلاح کرد. شرکت در فعالیت‌های اجتماعی بسیاری از رفتارهای ضداجتماعی را در درازمدت تعدیل می‌دهد و به‌تدریج مدارا کردن را فرامی‌گیرند.

مدرس و تسهیلگر تاب‌آوری تصریح کرد: نتایج یک نظرسنجی نشان داد که انجام کارهای خیر و شرکت در فعالیت‌های انسان‌دوستانه، می‌تواند روند پیری و کند شدن فعالیت‌های مغز را تا حد بسیار زیادی کاهش دهد. بر اساس این نظریه افرادی که در دوران جوانی مبادرت به انجام کار خیر نموده‌اند، در دوران پیری می‌توانند از بیماری‌های زوال عقل مانند آلزایمر و همچنین افسردگی در امان بمانند. انجام امور خیرخواهانه، می‌تواند سلامت مغز شما را تضمین کند. پزشکان بر این باورند که انجام کارهای خیرخواهانه نشاط و شادابی فرد را افزایش می‌دهد که در نتیجه آن میزان التهاب و کلسترول خون تا حد بسیار زیادی با کاهش روبه‌رو خواهد شد. در واقع براین‌اساس، افرادی که در انجام فعالیت‌های خیرخواهانه پیش‌قدم هستند می‌توانند کاهش علائم بیولوژیکی بیماری قلبی را در خود مشاهده نمایند.

در ادامه این نشست دکتر مصطفی میر رمضانی (متخصص اعصاب و روان) به موضوع دریافت پاسخ از جهت عمل نیکو و نیکوکاری و چگونه نیکوکاری کردن اشاره کرد و گفت: زمانی که ما یک کار خیر را برای فردی انجام می‌دهیم باید متوجه باشیم که چه چیزی را از او می‌گیریم. اینکه چه چیزی، در چه شرایط زمانی و مکانی ارائه بدهیم بسیار مهم است؛ لذا باید مراقب باشیم که افراد را با رفتار خودمان در این عرصه شرطی نکنیم لذا چگونه نیکوکاری کردن هم بحث بسیار مهم است.

بعد از آن محمدرضا مقدسی، مدرس و تسهیلگر تاب‌آوری در این خصوص گفت: امروز با پدیده‌ای به نام رایگان‌خواهی در امر خیر مواجه هستیم لذا نیازمند این هستیم که سامانه مدیریتی که خدمات نیکوکاری را ارائه می‌دهد باید به‌صورت جدی مورد بازبینی قرار گیرد اگرچه تحت هیچ شرایطی نمی‌توانیم از اولویت‌ها چشم‌پوشی کنیم و آنها را نادیده بگیریم.

وی افزود: ما در کشوری زندگی می‌کنیم که با افتخار، کار نیک، از گذشته تا امروز در تاروپود آن تنیده شده است و با پشتوانه فرهنگ و ادبیات غنی خودش بدون شک پایتخت مهربانی و نوع‌دوستی دنیاست و خوشحالم در سرزمینی زندگی می‌کنم که بنی‌آدم را اعضای یکدیگر می‌داند و سرمایه ادبی و اجتماعی آن در این عرصه بسیار گسترده و زیباست. امیدوارم این نشست‌ها ما را به سمت سازوکار صحیحی در ابعاد نیکوکاری هدایت کند و این فرایند را تسهیل و ترمیم بکند و از همه مهم‌تر بتوانیم یک ارتش پرقدرت نیکوکاری برای ایران عزیز ایجاد کنیم.

 

نظرات[ 0 ] | موضوع: اخبار, اخبار مهم, اخبار ويژه | 1400/09/01 | | |
 بدون نظر
کلیه حقوق متعلق است به بنیاد خیریه آلاء
دفتر مرکزی: ایران- اصفهان-خیابان آیت الله غفاری- کوچه ی آیت الله سعیدی -بنیاد خیریه راهبری آلاء
کد پستی :8197113766 تلفن تماس 35522006-۳۱-۹۸+ فکس: 35522010-۳۱-۹۸+
دفتر تهران: ایران- تهران- بزرگراه جلال آل احمد به سمت غرب - بعد از پل نصر(گیشا) پلاک 139
کد پستی: 1446667451تلفن تماس : 86015321-۲۱-۰۰۹۸ فکس: 88258900-۲۱-۰۰۹۸
پست الکترونیک : info@ala.org.ir