آخرين بروزرساني شنبه 14 آذر 1394

موسسات خیریه،تکمیل کننده پازل خدمت رسانی دولت

موسسات ،تشکلها ، گروهها و نهادهای خیریه ، مولد و بازوی اجرایی مسوولان دولتی هستند یا شرکای کاری آنان؟ آیا در تدوین چشم انداز و استراتژی‌های کلان ملی نقش و جایگاهی برای آنان قایل هستیم؟ در کدام نهاد ملی و برنامه‌ریزی کشور عضویت دارند؟ و حرفشان کجا خریدار دارد؟

در دیگر کشورها موسسات خیریه به جهت جایگاه ارزشمند خود گاهی به دولت‌ها خط می‌دهند و دولت‌ها را به سمت نگرش‌های انسان دوستانه و اجرای برنامه‌های امدادی و حمایتی و رفاهی در سطح گسترده‌تری فرا می‌خوانند، موسسات خیریه در کشور ما فاقد یک جایگاه تعریف شده هستند.

این‌که برخی از دستگاه‌های دولتی در سال یک یا دو نشست برای خیرین برگزار کنند و چند نفر از اهل خیر را دعوت کنند و هدیه‌ای به آنان تقدیم کنند، آیا تکلیف خود را نسبت به این خادمین بی ادعا، اداء کرده‌اند؟

اگر میزان خدمات بسیار بزرگی که از سوی حدود ۱۴ هزار موسسه خیریه فعال در کشور، به محروم‌ترین اقشار آسیب پذیر جامعه ارایه می‌شود، مورد بررسی قرار دهیم و ارزش‌گذاری کنیم درمی یابیم که ما کجا و آن‌ها کجا هستند.

متاسفانه اقشار آسیب پذیر جامعه که بیشترین تماس و ارتباط را با موسسات خیریه دارند، امکان اطلاع‌رسانی مناسبی ندارند، صدای‌شان به جایی نمی‌رسد و نمی‌توانند به زبان و بیان خودشان تاثیر این موسسات را در کاهش مشکلاتشان بیان کنند، در نتیجه جایگاه موسسات خیریه در کشور ما شناخته شده نیست.

چگونه است که سه دستگاه بزرگ وزارت کشور، سازمان بهزیستی و نیروی انتظامی هر یک با تمهیداتی و به استناد قانونی یا مصوبه‌ای یا به اقتضای مسوولیت سازمانی‌شان مجوز تاسیس و فعالیت برای موسسات خیریه صادر می‌کنند، تفاوت عملکرد و مسوولیت اینان چیست؟

چه نوع مشابهتی در وظایف سازمانی این دستگاه‌ها وجود دارد که هر سه به‌شکل موازی به این امر می‌پردازند؟ تکلیف اهل خیری که مایل به تاسیس موسسه خیریه هستند چیست؟ چگونه تشخیص دهند که به کدام یک مراجعه کنند؟ چگونه است که تاکنون دولت به‌عنوان مسوول قوه مجریه برای سازماندهی این امر مداخله موثری انجام نداده است؟ آیا همین نبودن دخالت است که باعث شده برخی از دستگاه‌های دیگر هم به نوعی به خود حق مداخله برای صدور مجوز تاسیس موسسات خیریه، بدهند.

از آن جالب‌تر آن‌که اخیرا چند موسسه خیریه که به نوعی از پشتیبانی نهادهای اقتصادی کشور برخوردار هستند با تشکیل جلسات و ایجاد سایت و گردآوردن برخی از موسسات خیریه به دور هم، خود را به‌عنوان نجات بخش این نابسامانی معرفی می‌کنند تا این خلأ تصمیم‌گیری مسوولان دولتی را جبران کنند.

برخی از دستگاه‌ها صادر کننده مجوز موسسات خیریه اعلام کرده‌اند که موسسین موسسات خیریه باید دارای تحصیلات دانشگاهی باشند و همچنین شرایط دیگری را پیش بینی کردند.

در حالی که بسیاری از افراد خیّر و نیکوکار ممکن است فاقد تحصیلات کلاسیک و رسمی باشند یا این‌که گفته شده کسانی که مایل به تاسیس موسسات خیریه هستند حتی اگر کارمند بازنشسته و عضو دولت بوده‌اند باید به‌دنبال ارایه گواهی عدم سوء پیشینه و انگشت نگاری و امثال آن باشند یا این‌که بازاری آبرومند و مومن و خیری که می‌خواهد عضو یک موسسه خیریه باشد باید چنین موارد و مراحلی را طی کند که مسلما به‌دور از شان اخلاقی و اجتماعی آنان است.

دیده شده که افراد خیر و نیکوکاری که قصد انجام عمل خیری دارند به برخی از این دستگاه‌ها که خود را متولی موسسات خیریه می‌دانند مراجعه کرده و مورد کم مهری صاحب منصبان اداری قرار گرفته‌اند. در حالی‌که انتظار می‌رود مسوولان دولتی به احترام آنان به‌پا خیزند و با تکریم و تمجید با موسسات خیریه و اهل خیر برخورد کنند و خدمات آنان را پاس بدارند. چون ایشان بدون هیچ انتظاری باری از دوش دولت بر می‌دارند و امید را در ناتوانان توسعه می‌دهند و در فرهنگ دینی ما هم مکرر در حق آنان سفارش شده است.

از سوی دیگر زمانی‌که وضعیت کنونی موسسات خیریه کشور را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهیم و ارزیابی می‌کنیم با مسایلی مواجه می‌شویم که نیازمند توجه مسوولان از یک سو و موسسات خیریه از منظر دیگر است و انجام تشریک مساعی طرفین برای یافتن راه حل مناسب کاملاً ضروری می‌شود. از جمله این‌که ما در جامعه از یک سو با افزایش تعداد موسسات خیریه مواجه هستیم و از سوی دیگر برخی از موسسات خیریه فعال از صحنه خدمت‌رسانی خارج می‌شوند! چند و چون این افزایش و آن کاهش به روشنی مشخص نیست و در مورد علل وقوع آن دلایل متفاوتی وجود دارد که نیازمند بررسی علمی و کارشناسانه است.

موضوع دیگر این‌که بسیاری از اهل خیر که در قالب موسسات خیریه ارایه خدمت می‌کنند در سنین بالای ۵۰ سال هستند که از جمله دلایل آن رسیدن به توان مالی در این سنین است، همچنین با رسیدن به این سن است که افراد به سوی دیگر اندیشی و خیرخواهی جلب می‌شوند.

در کنار این واقعیت که امری طبیعی است، باید برای جذب جوانان به فعالیت‌های اجتماعی و خیرخواهانه برنامه ریزی شود چون اگرچه جوانان دارای منابع مالی و توان اقتصادی کافی نیستند اما انرژی و علاقمندی جوانان… در کنار کنجکاوی و تلاش‌گری آنان باید مورد عنایت دست اندرکاران این حوزه باشد و راهکارهایی برای جذب توانمندی‌های آنان اندیشیده شود.

در برخی از نقاط کشور تراکم تعداد موسسات خیریه داریم به گونه‌ای که گاهی برای یکدیگر مزاحمت ایجاد می‌کنند و در مناطق دیگری موسسات خیریه بسیار محدود و ناکارآمد هستند. این‌که چگونه می‌توان ضوابطی برای توسعه مناسب موسسات خیریه برقرار کرد نیازمند کار کارشناسی و مشارکت خود موسسات خیریه است.

همچنین در برخی موضوعات شامل حوزه حمایت از ایتام و خانواده‌های نیازمند خیریه های زیادی فعال هستند اما در حوزه حمایت از دانش آموزان و دانشجویان مستعد و امثال آن فعالیت‌ها کافی نیست.چگونگی نیاز سنجی مناسب و هدایت موسسات خیریه به سمت نیازهای ضروری‌تر کشور از موضوعات دیگری است که باید با بررسی همه جانبه و همکاری دستگاه‌های دولتی مسوول و توجه موسسین خیریه‌ها سازمان‌دهی شود.

مباحث دیگری در حوزه عملکرد موسسات خیریه کشور وجود دارد مانند چگونگی ارتباط موسسات خیریه با اقشار آسیب پذیر جامعه، تکریم و احترام و حفظ شأن ایشان که نیازمند آموزش‌های مناسب است. همچنین مقوله چگونگی جذب مشارکت‌های مردمی، شفاف سازی جذب منابع و خدماتی که ارایه می‌شود به‌لحاظ حجم، کیفیت و تعادل در خدمت‌رسانی باید آموزش داده شود.

تشکیل بانک اطلاعات موسسات خیریه کشور و ایجاد ساز و کار لازم برای جلوگیری از این‌که نیازمندانی از چندین موسسه خدمات نگیرند و برخی کمتر خدمات بگیرند در حالی که مشکلات بیشتری دارند.

فرایند تشخیص نیازمندان با حفظ شأن انسانی افراد، چگونگی ارایه گزارش عملکرد سالیانه موسسات به‌طور مدون و قابل ارزیابی و  ارایه به مسوولان و جامعه از موضوعات بسیار مهم در حوزه فعالیت موسسات خیریه است که باید در یک مشارکت سازمان یافته بین دستگاه‌های مسوول صدور مجوز و ناظران در بخش دولتی برنامه‌ریزی شود که به‌دلیل مسوولیت‌های متعدد در این دستگاه‌ها خیلی روشن و قانونمند نیست

نظرات[ 0 ] | موضوع: مقالات | 1394/09/14 | | |


نظر بدهید

نام *
پست الکترونیک *
وب سایت
کلیه حقوق متعلق است به بنیاد خیریه آلاء
دفتر مرکزی: ایران- اصفهان-خیابان آیت الله غفاری- کوچه ی آیت الله سعیدی -بنیاد خیریه راهبری آلاء
کد پستی :8197113766 تلفن تماس 35522006-۳۱-۹۸+ فکس: 35522010-۳۱-۹۸+
دفتر تهران: ایران- تهران- بزرگراه جلال آل احمد به سمت غرب - بعد از پل نصر(گیشا) پلاک 139
کد پستی: 1446667451تلفن تماس : 86015321-۲۱-۰۰۹۸ فکس: 88258900-۲۱-۰۰۹۸
پست الکترونیک : info@ala.org.ir